مراحل قبل از برگزاری انتخابات با تمام خوبی و بدی‌هایش گذشت و اکنون مردم افغانستان در آستانه رفتن به پای صندوق های رای قراردارند. مردم با تحمل مشکلات فراوان برای رفتن به سوی یک آینده بهتر به پای صندوق‌های رای می‌روند و انتظار دارند رای شان تعیین‌کننده سرنوشت شان باشد. از آنجایی که تجربه انتخابات‌های گذشته برای مردم خوش‌آیند نبوده و اعتبار انتخابات نزد آنان کم شده است، انتظار می‌رود کمیسیون‌های انتخاباتی و در کل دست اندرکاران انتخابات با جدیت از آرای مردم دفاع کنند و برای برگزاری یک انتخابات شفاف، سراسری و بدون تقلب کار نمایند، تا از یک‌سو زمینه برای خلق آینده بهتر رقم بخورد و از سوی دیگر اعتبار از دست رفته دموکراسی در کشور نزد شهروندان دوباره ایجاد شود. برای اینکه دریابیم انتخابات و چگونگی برگزاری آن چقدر برای آینده کشور مهم است و یک انتخابات ناسالم چه عواقبی برای افغانستان دارد، گفتگویی را با محمداکرم اندیشمند آگاه امور سیاسی ترتیب دادیم که پیشکش شما عزیزان می‌گردد.

برین‌مهر: انتخابات ریاست‌جمهورِی با مشکلاتی که دارد، برگزاری می‌شود. اما به نظر می‌رسد که نیاز عمده “خود انتخابات” به‌تنهایی نیست، بلکه پیامد و ارمغان انتخابات پس از اجرای آن است که در حکومت‌داری باید متجلی گردد. نیاز جامعه از مردم‌سالاری این است که جامعه را ازلحاظ اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی در وضعیت باثبات‌تر و بهتری قرار داده و آینده روشن و مطمئن را ترسیم کند. به نظر شما آیا صرف برپایی انتخابات به‌تنهایی یک موفقیت برای افغانستان محسوب می‌شود؟

محمد اکرم اندیشمند: پر پایی انتخابات به‌تنهایی یک موفقیت حساب نمی‌شود و تنها آغاز یک گام در مسیر موفقیت است. موارد ذیل موفقیت انتخابات را تکمیل، تأمین و تضمین می‌کنند:

۱. انتخابات یک اصل است برای محقق شدن ارادۀ مردم در تعیین سرنوشت سیاسی‌شان و زعامت نظام سیاسی که کشور را اداره و مدیریت می‌کند. اما ارادۀ مردم در یک انتخابات در صورتی منعکس می‌گردد که برگزاری انتخابات با شفافیت و عدالت همراه باشد. همگانی و سراسری بوده و زمینه برای آرای آزاد مردم مساعد باشد. نتیجۀ انتخابات نیز با همین شفافیت و عدالت و به‌دوراز تقلب و فریبکاری اعلان گردد.

۲. پذیرش نتیجۀ انتخابات سالم و شفاف توسط تمام رقیبانی که به حیث نامزد در انتخابات سهم گرفته و باهم رقابت کرده‌اند. این نیز از ضروریات و مشخصات موفقیت در یک انتخابات است که همه نتیجۀ انتخابات سالم را قبول کنند و بازنده‌ها بر برنده تبریک بگویند تا کشور در مسیر ثبات و توسعه قرار بگیرد.

۳. نظارت بر عملکرد حکومت و رئیس‌جمهوری که با انتخابات به قدرت می‌رسد از طریق نهادهای مختلف چون: پارلمان، مطبوعات، نهادهای مدنی و غیره برای مهار قدرت، پاسخگوسازی رئیس‌جمهور و حکومتش و تأمین عدالت و اجرای قانون در جهت ثبات و توسعۀ پایدار، پس از انتخابات سومین مشخصۀ یک انتخابات موفق است.

برین‌مهر: آنچه در انتخابات کنونی ریاست جمهوری افغانستان غائب است برنامه‌های واقع‌بینانه، علمی و عملی کاندیدان است. به نظر شما این غیابت و بی‌برنامگی چه پیامدهایی برای بعد از انتخابات خواهد داشت و کاندیدای برنده را در چه موقعیتی قرار خواهد داد؟

محمد اکرم اندیشمند: غیبت برنامه‌های نامزدان و دسته‌های انتخاباتی پیامد و تبعات ناگواری بر انتخابات می‌گذارد. نخست اینکه، از علاقۀ و تمایل مردم برای رأی دادن و رفتن به‌پای صندوق‌های رأی می‌کاهد. دوم، مسئولیت و پاسخگویی کاندیدای برنده را در برابر عملکردش پس از انتخابات و در مسند قدرت در برابر مردم کم می‌سازد و حتی احساس مسئولیت برای کار خود در مسند قدرت نمی‌کند. چون او در غیبت برنامه هیچ احساس تعهدی به مردم در جهت انجام وظایف و تعهداتش در قدرت نمی‌داشته باشد. یک نامزد بدون برنامه وقتی به قدرت می‌رسد، درواقع این قدرت شبیه بردن تکت لاتری است که دیگر برای مردمی که برای او رأی دادند، احساس مسئولیت و پاسخگویی نمی‌کند.
برین‌مهر: بعد از انتخابات و تشکیل حکومت دموکراتیک آیا کابوس “امارت اسلامی” و ” حکومت مؤقت منتفی خواهد بود یا خیر؟

اندیشمند: نه، کابوس امارت اسلامی و حکومت موقت هم چنان باقی خواهد بود. به‌خصوص اگر افغانستان یک انتخابات غیر شفاف و ناسالم را پشت سر بگذارد و بحران جدیدی سیاسی ایجاد شود. در این صورت کابوس حکومت موقت و امارت طالبان به واقعیت تبدیل خواهد شد.

برین‌مهر: با توجه به آنچه می‌بینید، چه راه و روش‌هایی به نظرتان می‌رسد که با استفاده از آن، بعد از انتخابات یک نظام بهتر و کارأ را بتوان تشکیل داد؟

اندیشمند: ۱.جلوگیری از فساد سیاسی، فساد مالی، فساد اداری، فساد اخلاقی و انواع فساد توسط رئیس‌جمهور منتخب و حکومت او که در قدم اول رئیس‌جمهور خودش از این فسادها به دور باشد و الگویی برای حکومت و حاکمان کشور در تمام سطوح حکومتی و دولتی گردد.
۲. تطبیق قانون به‌صورت یک‌سان و عادلانه در تمام عرصه‌های حیات.
۳. داشتن استراتژی روشن و مشخص برای جنگ و صلح.
۴. داشتن استراتیژی روشن در سیاست خارجی به‌خصوص با همسایگان و خاصتاً با پاکستان به‌عنوان کشور بسیار تأثیرگذار بر جنگ و صلح افغانستان.