گفت وگوهای صلح در نخست، یک قدم مثبت از سوی مردم افغانستان تلقی شد، اما اکنون ناامیدها و شک و تردیدهای بسیار زیادی را برانگیخته است. خوش بینی‌ها در خصوص آغاز مذاکرات ناشی از شدت جنگ و سردگمی و بی منطقی بود که جنگ را بی پایان نشان می داد، اما اکنون پس از قریب دو ماه مذاکره همه دریافته‌اند که شب تاریک این ملک هنوز راه درازی در پیش دارد.

درباره کم و کیف و طرفهای ذی دخل مذاکرات بین الافغانی با استاد ارجمند جناب آقای نادر نورزایی، خجسته کشور صحبت های کرده ایم که اکنون متن این گفت و گو را به علاقه مندان پیش کش می‎‎کنیم.

ضیا صدر: از گفت‎وگوهای قطر چه چیزی به مشام می‌رسد، و شما روند را تاکنون چگونه ارزیابی می‌کنید؟

استاد نادر نورزایی: آنچه از گفتگوهای قطر تا حال دیده‌شده این است که طالبان در موقعیت تهاجمی قرار دارند و می‌خواهند اجندای خویش را به هیئت گفتگوکننده‌ای دولت افغانستان تحمیل کنند. آن‌ها به تصور اینکه در جنگ امریکا را شکست داده‌اند و با آن‌ها موافقت‌نامه امضا نموده‌اند، در مقابل دولت افغانستان دست بالا رادارند، بناءً به مقابلشان باید تمکین صورت گیرد. این نوع دید از گفتگو اصولاً نفس گفتگو را رد می‌کند، بلکه از بازی بردوباخت حرکت می‌کند که نشان‌دهنده‌ای این است که طالب گفتگو نمی‌کند، بلکه می‌خواهد خواست خویش را دیکته کند.

ضیا صدر: ازنظر شما دقیقاً امریکایی‌ها از این گفت‌وگوها به دنبال چه هستند؟

نادرنورزایی: امریکایی‌ها قرار معلوم با طالبان به توافقات رسیده‌اند که ما از آن اطلاع کامل نداریم. آن‌ها، به‌ویژه حکومت ترمپ می‌خواهد خود را از جنگ افغانستان دور نگهدارد و طالب و باداران طالب در افغانستان اگر سهم کامل نه، لااقل سهم مهمی در سیاست داشته باشند. در اینجا هم منافع امریکا حفظ‌شده است و هم خواست‌های پاکستان.

ضیا صدر: طالبان از این گفت‌وگوها دقیقاً چه هدفی را دنبال می‌کنند؟

نادرنورزایی: طالبان در این “گفتگو” ها می‌خواهند آنچه با امریکا توافق کرده‌اند را دولت افغانستان هم بپذیرد. چوکات گفتگوها به آن‌ها یک وجه جهانی و مشروع می‌دهد. اگر توافقی صورت گیرد دیگر جهان نمی‌تواند طالبان را به رسمیت نشناسد. گفتگوهای صلح دقیقاً در این راستا برای طالبان بااهمیت است. طالبان دیگر در جهان امروزی و شرایط کشور نمی‌توانند فقط توسط چند کشور به رسمیت شناخته شوند، اگر خواسته باشند در افغانستان حکومت کنند.

ضیا صدر: نقش پاکستان درروند این گفت‌وگوها را چه ارزیابی می‌کنید؟

نادر نورزایی: اگر گفته‌های پاکستان را جدی بگیریم، قرار معلوم آن‌ها می‌خواهند که این گفتگوها موفق شود. این خود نشان می‌دهد که آن‌ها با طالب و امریکا به توافقاتی رسیده باشند که از منافعشان دفاع صورت گرفته است و آن‌ها نوعی حق ویتو در سیاست افغانستان داشته باشند.

ضیا صدر: رفتن آقای غنی در این شرایط ویژه به قطر را چگونه ارزیابی می‌کنید و پیآمدهای پیدا و پنهان این سفر احتمالاً چه خواهد بود؟

نادر نوزرایی: شاید غنی متوجه شده است که قرار است حکومت موقتی به وجود آید که درواقع به معنای خلع سلاح خودش است. در قطر کوشش نموده است تا برای حفظ مواضع خویش لابی نماید. شاید هم کوشش کرده تا سهم خودش در حکومت را در آینده به‌نوعی حفظ نماید. از چگونگی دقیق آنچه در آنجا گذشته است اطلاعی ندارم.

ضیا صدر: مردم افغانستان با پیام‌های بسیار متضادی در خصوص صلح و آینده‌شان مواجه هستند، به نظر شما بهتر است که مردم و نهادهای اجتماعی و سیاسی چه رویکردی را نسبت به روند کنونی اتخاذ کنند و نسبت به آینده به چه چیزی بیشتر اعتماد کنند؟

استاد نورزایی: برای مردم افغانستان در این 20 سال گذشته دیگران تصمیم گرفته‌اند. اگر امروز نهادهای اجتماعی و سیاسی وجود دارد که مستقلاً از منافع مردم دفاع کنند، نیاز است که خود مستقلانه برای منافع مردم و حفظ جمهوریت و دست آوردهای دموکراتیک، هرچند مسخ‌شده، دست‌به‌کار شوند. لابی نمایند، تجمّعات تشکیل دهند، اهداف و خواسته‌های خویش را مطرح کنند و برایشان مبارزه نمایند. تنها نمی‌توانند به “گفتگو” های صلح بین طالب و حکومت بسنده کنند. سیاست کردن یعنی فعال بودن درراه پیاده نمودن اهداف. حالت انفعالی برای نهادهای اجتماعی و سیاسی یعنی سپردن تصمیم‌گیری به کسانی که به این اهداف تعلقی ندارند خواهد بود.

ضیا صدر: مذاکرات بین الافغانی را تاکنون چگونه می‌بینید و آیا امیدی به آینده این مذاکرات وجود دارد؟

استاد نورزایی: در این مذاکرات از آغاز طالبان مطالبات حداکثری را مطرح نموده‌اند. با مقاومت تیم مذاکره‌کننده‌ای حکومت این مذاکرات به بن‌بست کشیده شده است. تا حال پیشنهادهای تیم مذاکره‌کننده حکومت افغانستان را طالبان رد نموده‌اند و با تکبر ویژه‌ای خودشان، سرسختانه روی مواضع خویش ایستاده‌اند. این روش گفتگو نیست، بلکه زورگویی است.

ضیا صدر: مواضع و انسجام تیم مذاکره‌کننده جانب حکومت افغانستان را چگونه ارزیابی می‌کنید و چه پیشنهاداتی در شرایط کنونی به آن‌ها دارید؟

نادر نورزایی: قرار معلوم تیم مذاکره‌کننده‌ای حکومت تا حال به مقابل زورگویی‌های طالبان مقاومت کرده است. پیشنهاد به آن‌ها این است که آن‌ها نماینده‌ای جمهوری افغانستان‌اند و از این موضع نباید عدول کنند. اگر حتی برای نظام آینده‌ای کشور اسم دیگری هم داده شود، اصل انتخابات و اصول و ارزش‌های حقوق بشری باید در آن تضمین شوند. امروز نمی‌شود سرنوشت کشور را به دست چند تا ملای کم‌سواد و از جهان بی‌خبر داد. جهان امروز بسیار پیچیده‌تر از فهم ملأ و مولوی است. این مردم هیچ تصوری از علم، تخنیک، سیاست و اقتصاد امروزی ندارند. اگر تیم مذاکره